Sosyal Bir Sorumluluk: Beynin Ke┼čfi!

Bu kez ki┼čisel geli┼čim i├žin de─čil,hep yan─▒m─▒zda olan bir g├╝c├╝ ke┼čfetmek i├žin yazd─▒ M├╝min Sekman.Bilimsellikle g├╝ndelik hayatta a┼čina oldu─čumuz bilgilerin harman─▒yd─▒ ÔÇť Her ┼×ey Beyinde Ba┼člarÔÇŁ kitab─▒.. Ya da bir di─čer deyi┼čle ÔÇťAkl─▒m─▒z─▒ ba┼č─▒m─▒za toplama k─▒lavuzuÔÇŁ.
Milletleri kurtaran ÔÇťb├╝y├╝k beyinlerÔÇŁdir.

Sava┼člar─▒ ├ž─▒karanlar da,spek├╝lasyonlar yaratanlar da hatta internet eri┼čimine sahip olmam─▒z─▒ sa─člayanlar da ÔÇôki bu fikirlerimi onun arac─▒l─▒─č─▒yla insanlara ula┼čt─▒rabiliyorum- b├╝y├╝k beyinlerdir. Mademki herkese e┼čit olarak da─č─▒t─▒lm─▒┼č bir ÔÇťg├╝├žÔÇŁ var, ├Âyleyse neden herkes d├╝nyada bir iz b─▒rakam─▒yor,kendisine hediye edilen ÔÇťbeyniniÔÇŁ kullanarak? Her ┼×ey Beyinde Ba┼člar isimli bu kitab─▒ okurken zaten bilgi birikimimde var olan bir noktay─▒ yakald─▒m sayfalarda. Hepimizin ÔÇťfabrika ayarlar─▒ÔÇŁ var ve bu ayarlar─▒ ke┼čfetmek,aktifle┼čtirmek bizim elimizde.

Nas─▒l her telefonun farkl─▒ ├Âzellikleri,dolay─▒s─▒yla farkl─▒ fabrika ayarlar─▒ oluyorsa , insanlarda da farkl─▒ fabrika ayarlar─▒na sahip beyinler oldu─ču i├žin her y─▒l bir ÔÇťAr┼čimedÔÇŁ ├ž─▒km─▒yor aram─▒zdan.

├ľyleyse fark yaratanlar, AppleÔÇÖ─▒n eski CEOsu Steve JobsÔÇÖun deyi┼čiyle ÔÇťD├╝nyaÔÇÖda bir iz b─▒rakanlarÔÇŁ nas─▒l oluyor da bunu ba┼čarabiliyorlar? Fark yaratanlar,iz b─▒rakanlar ├╝st d├╝zey bir e─čitim mi al─▒yorlar, yoksa ola─čan├╝st├╝ ├Âzellikleri olan genler mi ta┼č─▒yorlar? T├╝m bu sorular─▒ zaman zaman kendimize sorar─▒z. O nas─▒l yapabiliyor da ben yapam─▒yorum diyebiliriz bazen.

Ard─▒ndan da kabul edelim ki kendimizi avutmak i├žin,ÔÇŁonun annesi doktor,babas─▒ ├╝niversite bitirmi┼čÔÇŁ gibi c├╝mleler sarf ederek ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒m─▒za uyduruk k─▒l─▒flar dikiyoruz. Kendimizi avutup yap─▒lmas─▒ gerekeni,beynin ke┼čfini erteliyoruz.
Lisede topra─č─▒n,yery├╝z├╝n├╝n,g├Âky├╝z├╝n├╝n katmanlar─▒n─▒ ├Â─čreniriz de neden t├╝m bunlar─▒ saklayacak organ─▒m─▒z─▒n katmanlar─▒ndan bir haber ya┼čar─▒z? Benim i├žin kitab─▒n en ilgi ├žekici yan─▒, beynin b├Âl├╝mlerinin varl─▒─č─▒ndan s├Âz edildi─či ve bu b├Âl├╝mlerin bilimsellikten uzak bir ┼čekilde a├ž─▒kland─▒─č─▒ Limbik sistem- Neo Korteks- Reptilian Beyin anlat─▒ld─▒─č─▒ k─▒s─▒md─▒.

Ortalama d├╝zeyde bir e─čitim alm─▒┼č herkes bilir ki insanlar asl─▒nda hayvan t├╝r├╝n├╝n farkl─▒ bir kolunun temsilcisidir. Hal b├Âyle olunca hayvanlardan bizlere ge├žen baz─▒ ÔÇťbeyinselÔÇŁ ├Âzelliklerin oldu─ču a┼čikard─▒r.Reptilian beyin ad─▒n─▒ verdi─čimiz en alt katman insanlar─▒n geli┼čtirmek i├žin fazla ├žaba sarfetmemesi gereken b├Âlgedir. ├ç├╝nk├╝ bu b├Âlgenin geli┼čimi sonucunda ki┼čiler ÔÇťs├╝r├╝ngen beyinÔÇŁli olmaya ba┼čl─▒yorlar.Reptilian beynin varl─▒─č─▒ sayesinde hayatta kalma m├╝cadelesi verip,kendimizi koruyabiliyoruz. Ancak geli┼čmi┼č bir beynin bundan daha fazlas─▒na ihtiyac─▒ vard─▒r. Bunun i├žin Neo-Korteksi geli┼čtirmek yap─▒lacak en ak─▒ll─▒ca davran─▒┼č olacakt─▒r.D├╝┼č├╝nen beyin, s├╝r├╝ngen beyinden ├žok daha g├╝├žl├╝ olmal─▒d─▒r.
Kitab─▒ okurken n├Âronlar─▒n─▒zla tan─▒┼čmaya ba┼čl─▒yorsunuz.

Bunu yaparken de g├╝nl├╝k hayatta s─▒k├ža kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒n─▒z ÔÇťbenden ge├žti art─▒k,ya┼čland─▒m siz ├Â─čreninÔÇŁ ┼čeklinde b├╝y├╝klerimiz taraf─▒ndan kurulan c├╝mlelerin ne kadar da ger├žekd─▒┼č─▒ oldu─čunu ke┼čfediyorsunuz. ├çocuk n├Âronlar ke┼čfetmeye daima heveslidirler.Bu durum psikolojik ve biyolojk nedenlerden dolay─▒ ortaya ├ž─▒kar.├çocuklar yabanc─▒s─▒ olduklar─▒ bir├žok olay─▒,nesneyi,ki┼čiyi,durumu anlamak isterler ve bu nedenle de s├╝rekli bir ├Â─črenme ├žabas─▒ i├žindedirler. Ancak yeti┼čkinlere bakacak olursak,├žocuklardan fark─▒l─▒ olarak monotonla┼čan hayatlar─▒nda g├╝n├╝ kurtarmaya y├Ânelik,zihni g├╝├žledirici hamlelerde bulunmayarak ÔÇťhaz─▒r bilgileriÔÇŁ kullan─▒rlar.

Yeti┼čkinlerin zihinsel kat─▒l─▒klar─▒ teknik yetersizlikten ├žok,s─▒n─▒rlay─▒c─▒ zihinsel tutumdan kaynaklan─▒r. Yazar─▒n kitapta yer verdi─či ┼ču c├╝mleler d├╝┼č├╝ncelerime terc├╝man oluyorlar: ÔÇťZamanla,e─čitim sistemi ve hayat─▒n monotonluklar─▒ insanlar─▒n ├Â─črenme sevgisini kaybetmelerine neden olabiliyor.Bu n├Âral bir kader de─čildir,bireysel tercihlerin yans─▒mas─▒d─▒rÔÇŁ.

─░nsan geli┼čim s├╝recinin kalitesini belirlerken yaln─▒z de─čildir.Bu s├╝re├ž ├žocuk ya┼člarda ba┼člar ve ilerleyen ya┼člarda ki┼činin kendi se├žimleriyle ┼čekillenerek devam eder. ─░lk geli┼čim s├╝recinde devreye aile fakt├Âr├╝ girer.Ailenizin ne t├╝rde bir geli┼čim politikas─▒ izledi─či sizin gelecekteki se├žimlerinizde bir par├ža da olsa etkili olur.Bu konuyla ilgili olarak da kitaptan k├╝├ž├╝k bir hikaye ├Â─črendim.D├╝nyada en ├žok satan beyin kitaplar─▒ndan birinin yazar─▒ olan bir doktorun annesinin e─čitim stratejisi ilgimi ├žekti.S├Âz konusu olan doktorumuz,hen├╝z ├╝├ž ya┼č─▒ndayken dinozorlara merak sar─▒nca, anne b├╝t├╝n evi dinozorlarla donatm─▒┼č-posterler,oyuncaklar-.

Ard─▒ndan k├╝├ž├╝k doktorumuzun hevesi galaksilere y├Ânelince ev bir anda evrende bilinen b├╝t├╝n gezegenlerle,posterlerle,maketlerle dolmu┼č. Hani bir laf vard─▒r bizim toplumumuzda ÔÇť├žocu─čun her istedi─čini yaparsan ┼č─▒mar─▒rÔÇŁ diye. Bence ÔÇťher istedi─čini yapmakÔÇŁ vurgusu yanl─▒┼č bir saptamay─▒ temsil ediyor. Her ├žikolata istedi─činde al─▒nmamal─▒ evet. Ancak k├╝├ž├╝k ya┼člarda ke┼čifler yapmak isteyen ├žocu─ča bu olanaklar─▒ sunmak,onun midesini doldurmaktan daha ak─▒ll─▒ca bir davran─▒┼č olmaz m─▒?
G├╝zel g├Âr├╝nmek,etkileyici olmak bir yana bir de sa─čl─▒kl─▒ olmak i├žin beslenmemize dikkat etti─čimiz d├Ânemler oluyordur.Asl─▒nda duruma biyolojik a├ž─▒dan bakarsak, v├╝cudumuz yaln─▒zca bir ├žer├ževe.├çer├ževeyi dolu k─▒lan da beynimiz.Beyniniz ne kadar donan─▒ml─▒ysa,├žer├ževedeki foto─čraf da o kadar g├╝zel g├Âr├╝n├╝r insalara. ├ľyleyse g├╝zellik i├žin yap─▒lan beslenme programlar─▒n─▒, neden beynimiz i├žin de yapmayal─▒m? S─▒navlara haz─▒rland─▒─č─▒m─▒z d├Ânemlerde ya da ┼čampiyonalar i├žin s─▒k─▒ antremanlar ger├žekle┼čtirdi─čimiz zamanlarda beslenmemize dikkat ediyoruz da bunu neden beynimizi baz alarak s├╝rekli hale getirmiyoruz?Kitab─▒n son b├Âl├╝mlerinde g├Âreceksiniz ki beyin i├žin beslenme olduk├ža ├Ânemli bir fakt├Âr.Her ┼čeyin temeli olan beynimizi tan─▒yarak onu do─čru kullanmay─▒ ├Â─črenmek hepimizin g├Ârevi.

Mesleki hayatta,├Âzel ya┼čamda,huzurlu ge├žmesini planlad─▒─č─▒m─▒z d├Ânemlerde her ┼čeyin temelinde beynimiz yer al─▒yor.Onu kullanma bi├žimimiz,kaderimizi belirliyor adeta.Devletlerin politiklar─▒n─▒ insanlardan ├Âte beyinler belirliyorlar.Bunun fark─▒na varan geli┼čmi┼č ├╝lkeler de ÔÇťBeyin Haftalar─▒ÔÇŁ , ÔÇťBeyin G├╝nleriÔÇŁ d├╝zenliyorlar. ├ľrne─čin Danimarka, 1997 y─▒l─▒n─▒ ─░sve├ž de 1998 y─▒l─▒n─▒ beyin y─▒l─▒ ilan etmi┼čtir.M├╝min SekmanÔÇÖ─▒n yazd─▒─č─▒ Her ┼×ey Beyinde Ba┼člar isimli bu kitapta da g├Âr├╝yoruz ki T├╝rkiyeÔÇÖde de b├Âyle bir giri┼čime ihtiya├ž duyuluyor.

Bence toplumumuza beyni basit bir ┼čekilde anlatt─▒ktan sonra onu kullanmay─▒ s├╝rekli hale getirecek metotlar─▒ anlatabilmek ba┼čl─▒ca g├Ârevlerimiz aras─▒nda yer almakta. Bunun i├žin gen├žlerin ├Ânc├╝ olup,ara┼čt─▒r─▒p,halka ula┼čmas─▒ sosyal bir sorumlulu─ču ger├žekle┼čtirmek olacakt─▒r.